| |
2 Kasım 1914'te
Rus kuvvetlerinin Kars'a doğru taarruzuyla cephede savaşlar
başladı. 6/9 Kasım 1914'te Ruslarla Köprüköy savaşı yapıldı.
Ruslar yenilince biraz geri çekildiler.
|
 |
|
22 Aralık 1914'te
Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın çetin kış şartlarını rağmen
Sarıkamış civarında Ruslara karşı yaptığı harekatta 3. Ordu'ya
mensup askerlerden çoğu donarak şehit oldu. 60.000 şehit verildi. |
1915 yılı
baharında Ermenilerle birleşerek güçlenen Rus birliklerinin
taarruzu başarılı oldu. Ruslar, Van ve Malazgirt'i aldılar 22
Temmuzda başlayan karşı taarruzla Van ve Malazgirt 25/26 Temmuz
1915'te kurtarıldı.
 |
|
 |
 |
|
Ruslarla
Doğu Anadolu’da sürdürülen savaşta Ermeni çeteler Rus
ordusunun yanında yer aldı ve Osmanlı yönetimine karşı silahlı
ayaklanma başlattı, sivil halkı hedef alan saldırılara girişti |
1916 yılında
Grandük Nikolas, Rus kuvvetlerinin başkomutanı olunca, Ruslar
Kafkasya'daki kuvvetlerini artırarak taarruza geçtiler. 16 Şubat
1916'da Erzurum düştü. Trabzon'a da bir kolorduyla ilerlediler. 3.
Ordu, Kemah-Refahiye-Tirebolu hattına çekildi. Mart 1916'da
Bitlis, Muş, Van, Hakkari de Ruslar tarafından işgal edildi.
Hükümet, Çanakkale Bölgesinde bulunan 2. Ordu'yu Kazım Karabekir
komutanlığında doğu cephesine kaydırdı. 10 Mart 1916'da atama
emrini alan Mustafa Kemal, Edirne'den Diyarbakır'a kaydırılan 16.
Kolordu'nun komutanı olarak, 15 Mart 1916'da Doğu Cephesinde
göreve başladı. 7/8 ağustos 1916'da Muş ve Bitlis Ruslardan
kurtarıldı. Yıl sonuna kadar Ruslarla savaşa devam edildi.
|
 |
|
Büyük Ekim Devrimi : Çarlık rejimi yıkıldı,
Lenin önderliğindeki Bolşevikler iktidarı ele geçirdi |
1917 yılında
Rusya'da iç karışıklıklar başladı. Ekim 1917'de Bolşevikler
devrimle yönetime el koydu. Yıl boyunca Rus birlikleri işgal
ettikleri topraklardan çekildiler. 18 Aralık 1917'de Ruslarla
Erzincan Mütarekesi yapıldı. Mütarekeden sonra Rus kuvvetleri Doğu
Anadolu'yu tamamen terk etti. 1917 kışı, hem Türkler hem de Ruslar
için güç şartlarda geçti. Soğuk ve hastalıklar sebebiyle iki
tarafta ağır kayıplar verdi. Daha sonra 3 Mart 1918'de Brest
Litovsk anlaşamsı yapılarak Kars, Ardahan ve Batum'un Osmanlı
İmparatorluğu'na bırakılması saptandı. Rus birliklerinin geri
çekilmesi üzerine, savaş sırasında kurulmuş bulunan Ermeni
taburları Türk halkına saldırdı. 3. Ordu Ermeni çeteleriyle
savaşmak zorunda kaldı. Ermeni kuvvetleri bozguna uğratılarak
Nisan 1918 sonuna kadar, Kars, Ardahan, Batum kurtarıldı ve
Gümrü'ye girildi.
|
|